Ευ ζην

Πώς οι μικρές κινήσεις μέσα στη μέρα μειώνουν τις επιπτώσεις του καθισιού

today06/11/2026

Φόντο
share close

Είναι πολύ εύκολο να κυλήσει μια ολόκληρη ημέρα χωρίς να συνειδητοποιήσεις ότι την πέρασες σχεδόν εξ ολοκλήρου καθιστός. Η αρχή μπορεί να γίνει στο γραφείο, να ακολουθήσει η διαδρομή με το αυτοκίνητο ή τα μέσα μεταφοράς, το απόγευμα σε ένα καφέ και το βράδυ στον καναπέ, μπροστά στην τηλεόραση. Δεν πρόκειται για ιδανικό σενάριο, αν αναλογιστεί κανείς τις επιπτώσεις που έχει η καθιστική ζωή στην υγεία.

Ανάμεσα σε άλλα, η πολύωρη ακινησία έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη, εγκεφαλικό επεισόδιο, υπέρταση και υπερχοληστερολαιμία. Για να περιοριστεί το αρνητικό της αποτύπωμα, έχει σημασία να μη μένουν ανεκμετάλλευτες οι μικρές ευκαιρίες για κίνηση μέσα στην ημέρα. Σε αυτές ανήκουν οι αυθόρμητες ή αδόμητες δραστηριότητες, οι λεγόμενες incidental activities, όπως το περπάτημα μέσα στο σπίτι ή στο γραφείο, οι δουλειές του σπιτιού, η χρήση της σκάλας αλλά και το νευρικό κούνημα του ποδιού.

Η μικρή κίνηση που μετρά μέσα στην ημέρα

Σύμφωνα με ειδικούς, όλη αυτή η σωματική δραστηριότητα που συσσωρεύεται στη διάρκεια της ημέρας λειτουργεί ως καύσιμο για τη θερμογένεση χωρίς άσκηση (Non-Exercise-Activity-Thermogenesis / NEAT). Πρόκειται για τις θερμίδες που καίγονται από κινήσεις οι οποίες δεν θεωρούνται κανονική άσκηση και δεν σχετίζονται ούτε με τον ύπνο ούτε με την πέψη της τροφής.

Πολλοί θα ενοχλούνταν αν είχαν δίπλα τους κάποιον που δεν σταματά να κουνά νευρικά το πόδι του πάνω-κάτω, από ανυπομονησία, αφηρημάδα ή και ΔΕΠΥ. Κι όμως, αυτή η συνήθεια, που για κάποιους είναι εκνευριστική, μπορεί να εξισορροπήσει ως έναν βαθμό ορισμένες από τις συνέπειες του πολύωρου καθίσματος.

Όπως εξηγούν ειδικοί στο BBC, όταν καθόμαστε για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι μύες των ποδιών παραμένουν σχετικά αδρανείς. Έτσι περιορίζονται οι μυϊκές συσπάσεις που συμβάλλουν τόσο στην απομάκρυνση της γλυκόζης από το αίμα όσο και στη φυσιολογική κυκλοφορία του αίματος. Το κούνημα των ποδιών αυξάνει τη μυϊκή δραστηριότητα και την ενεργειακή δαπάνη. Μικρή μελέτη έδειξε ότι η συνήθεια αυτή μπορεί να αυξήσει την κατανάλωση ενέργειας κατά περίπου 16% σε σύγκριση με την πλήρη ακινησία.

Σύμφωνα με τον Anantha Narayanan, ερευνητή στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Όκλαντ στη Νέα Ζηλανδία, «κάνουν δουλειά και μικρότερες κινήσεις, όπως η αλλαγή στάσης, οι περιστροφές των ώμων ή η κάμψη των πελμάτων».

Οι δουλειές του σπιτιού ως μορφή δραστηριότητας

Το μαγείρεμα, το σκούπισμα, το πλύσιμο των πιάτων και η φροντίδα του κήπου μπορεί να γίνουν αφορμή για γκρίνια ή διαφωνίες μέσα στο σπίτι. Μπορεί, επίσης, να λειτουργήσουν και ως «γυμναστική» για τη νοητική σβελτάδα. Πάνω απ’ όλα, όμως, αποτελούν ευκαιρία για σωματική δραστηριότητα, με οφέλη που έχουν τεκμηριωθεί από σειρά ερευνών.

Μελέτη του 2024, με περισσότερους από 22.000 συμμετέχοντες από το Ηνωμένο Βασίλειο, εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στις σύντομες περιόδους καθημερινής κίνησης και στον καρδιαγγειακό κίνδυνο σε άτομα που δεν ασκούνταν συστηματικά. Ύστερα από οκταετή παρακολούθηση μέσω συσκευών καταγραφής της φυσικής δραστηριότητας, διαπιστώθηκε ότι μόλις τέσσερα λεπτά έντονης δραστηριότητας την ημέρα, σε περιόδους μικρότερες του ενός λεπτού, μπορούσαν να αντισταθμίσουν μέρος του αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου που συνδεόταν με τη μακρά καθιστική ζωή.

Σε ό,τι αφορά ειδικά τη θερμογένεση χωρίς άσκηση από το νοικοκυριό, έρευνα από αμερικανική πλατφόρμα συνεργείων καθαρισμού είχε δείξει ότι ένα άτομο βάρους περίπου 79 κιλών μπορεί να κάψει σημαντικό αριθμό θερμίδων μέσα από τις οικιακές εργασίες.

Ανάμεσα στους χώρους του σπιτιού, ο πιο απαιτητικός αποδεικνύεται και πιο ωφέλιμος. Η έρευνα έδειξε ότι 50 λεπτά εντατικού καθαρισμού της κουζίνας αντιστοιχούν σε καύση περίπου 276 θερμίδων. Η επίδοση αυτή πλησιάζει εκείνη της ποδηλασίας, που για το ίδιο χρονικό διάστημα φτάνει τις 292 θερμίδες, και ξεπερνά τον χορό ballroom, που αντιστοιχεί σε 219 θερμίδες. Ακολουθεί το καθάρισμα του μπάνιου, με 173 θερμίδες, και του υπνοδωματίου, με 154.

Πώς να εντάξεις τις μικροκινήσεις στην καθημερινότητα

Το Queensland Health, το δημόσιο σύστημα υγείας της αυστραλιανής πολιτείας Κουίνσλαντ, ενθαρρύνει την ενσωμάτωση μικρών περιόδων σωματικής δραστηριότητας μέσα στην ημέρα. Παρότι συστήνει ως στόχο τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας έντασης δραστηριότητας τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, επισημαίνει ότι οι μικροκινήσεις μπορούν να συσσωρεύονται σταδιακά ή να πραγματοποιούνται σε μία μεγαλύτερη συνεδρία, με παρόμοια οφέλη για την υγεία.

Μια πρακτική στρατηγική είναι να εντάξεις λίγη κίνηση σε συνήθειες που ήδη έχεις καθιερώσει. Η προσέγγιση αυτή είναι γνωστή στα αγγλικά ως habit piggybacking και συνδέει μια νέα συμπεριφορά με κάτι που κάνεις καθημερινά. Με αυτόν τον τρόπο, η δραστηριότητα δεν μοιάζει με ξεχωριστή υποχρέωση, αλλά γίνεται μέρος της ρουτίνας.

  • Να κάνεις ανυψώσεις στις μύτες των ποδιών (calf raises) όσο βουρτσίζεις τα δόντια σου.
  • Να περπατάς ενώ μιλάς στο τηλέφωνο.
  • Να καθιερώσεις έναν σύντομο περίπατο μετά το φαγητό.
  • Να αλλάζεις συχνά στάση, να κάνεις περιστροφές των ώμων ή κάμψεις των πελμάτων όταν κάθεσαι πολλή ώρα.

Η αξία αυτών των κινήσεων δεν βρίσκεται μόνο στο ότι «σπάνε» την ακινησία, αλλά και στο ότι είναι πιο εύκολο να επαναλαμβάνονται σταθερά μέσα στην ημέρα. Ακόμη κι όταν δεν υπάρχει χρόνος ή διάθεση για οργανωμένη άσκηση, τέτοιες μικρές παρεμβάσεις μπορούν να προσφέρουν έναν πιο ρεαλιστικό τρόπο ώστε η καθημερινότητα να γίνει λίγο πιο δραστήρια.

Όπως σχολιάζει η Amanda Daley, καθηγήτρια Συμπεριφορικής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Loughborough της Βρετανίας, «Η αυθόρμητη και τυχαία σωματική δραστηριότητα μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο να είσαι σωματικά δραστήριος χωρίς να χρειάζεται να αφιερώνεις πάντα ξεχωριστό χρόνο στην άσκηση. Είναι σημαντικό να βρίσκεις προσεγγίσεις που δεν σε αποθαρρύνουν και σου φαίνονται πιο εύκολες να εντάξεις στην καθημερινότητά σου».

Συντάχθηκε από: Μιλτιάδης Σταυρίδης

Rate it